Website bị hack, cập nhật plugin xong trắng trang, hay lỡ tay xoá mất trang dịch vụ: lúc đó chỉ có một câu hỏi, bản sao lưu gần nhất ở đâu. Nhiều chủ doanh nghiệp tin “hosting có sao lưu rồi” mà chưa bao giờ mở ra xem. Bài này giải thích một bản sao lưu WordPress đủ gồm những gì, bao lâu làm một lần, cất ở đâu, và cách biết chắc nó dùng được.
Một bản sao lưu đủ gồm hai phần
Theo tài liệu quản trị của WordPress.org, một website WordPress nằm ở hai chỗ tách biệt, và phải sao lưu cả hai mới khôi phục được:
- Cơ sở dữ liệu: nơi chứa bài viết, trang, bình luận, cài đặt, tài khoản. Đây là phần thay đổi hằng ngày.
- Các tệp: mã WordPress, giao diện, plugin, ảnh đã tải lên, tệp cấu hình wp-config.php và .htaccess.
Một nhầm lẫn hay gặp: mục Công cụ › Xuất trong trang quản trị chỉ tạo một tệp chứa nội dung (bài, trang, bình luận, danh mục, thẻ, người dùng). Tệp này hữu ích khi chuyển nội dung sang website khác, nhưng không phải bản sao lưu, vì không có giao diện, plugin, cài đặt, và cũng không chứa chính các tệp ảnh.
Bao lâu sao lưu một lần
Tài liệu của WordPress.org gợi ý: website nhỏ, ít bài thì mỗi tuần một lần; website cập nhật nhiều thì mỗi ngày. Cách nghĩ đơn giản hơn: nếu hôm nay mất website, bạn chấp nhận mất bao nhiêu ngày dữ liệu? Câu trả lời đó là tần suất sao lưu.
| Loại website | Thay đổi gì | Tần suất nên đặt |
|---|---|---|
| Website giới thiệu, ít sửa | Vài lần mỗi tháng | Mỗi tuần; thêm một bản tay mỗi khi sửa lớn |
| Website có đăng bài đều | Bài mới mỗi tuần | Mỗi ngày cho cơ sở dữ liệu, mỗi tuần cho tệp |
| Website bán hàng, nhận đặt lịch | Đơn hàng, lịch hẹn mỗi ngày | Mỗi ngày trở lên cho cơ sở dữ liệu; hỏi hosting có sao lưu theo giờ không |
| Mọi website, trước khi cập nhật | Cập nhật WordPress, giao diện, plugin | Một bản tay ngay trước khi bấm cập nhật |
Tách tần suất cơ sở dữ liệu và tệp là cách tiết kiệm dung lượng: cơ sở dữ liệu thường nhỏ và đổi nhiều, còn thư mục ảnh thì lớn mà ít đổi.
Ba cách sao lưu, nên dùng ít nhất hai
- Sao lưu của hosting. Phần lớn nhà cung cấp hosting có sao lưu tự động. Hỏi rõ ba điều: bao lâu một lần, giữ bao nhiêu ngày, và bạn tự khôi phục được hay phải gửi yêu cầu chờ xử lý. Những câu hỏi khác khi thuê hosting có trong bài Tên miền và hosting: chủ doanh nghiệp cần nắm gì.
- Plugin sao lưu. Ví dụ UpdraftPlus: bản miễn phí sao lưu cả tệp lẫn cơ sở dữ liệu, đặt lịch từ 2 giờ một lần tới mỗi tháng, và gửi bản sao lên Google Drive, Dropbox, Amazon S3, FTP hoặc email. Sao lưu tăng dần (chỉ lưu phần thay đổi) và gửi tới nhiều nơi cùng lúc thuộc bản trả phí.
- Bản tải về máy. Mỗi tháng hoặc trước việc lớn, tải một bản về máy tính hoặc ổ lưu trữ của công ty.
Lý do cần hơn một cách: nếu chỉ có bản sao lưu nằm trên cùng máy chủ với website, máy chủ hỏng hay tài khoản hosting bị khoá là mất cả hai. Tài liệu WordPress.org khuyên giữ 3–5 bản gần nhất ở các nơi khác nhau: một trên máy chủ, một trên kho lưu trữ đám mây, một trên máy tính.
Thử khôi phục: bước ai cũng bỏ qua
Bản sao lưu chưa từng khôi phục thử là bản sao lưu chưa chắc dùng được. Tệp có thể bị cắt dở vì hết dung lượng, thiếu cơ sở dữ liệu, hoặc plugin đã ngừng chạy từ ba tháng trước mà không ai hay. Mỗi quý một lần, làm bài thử này:
- Mở nơi cất bản sao lưu, xem ngày của bản mới nhất có đúng lịch không.
- Khôi phục bản đó lên một website thử (tên miền phụ hoặc máy thử), không khôi phục đè lên website thật.
- Mở vài trang, đăng nhập quản trị, xem ảnh và bài mới nhất có đủ không. Ghi lại khôi phục mất bao lâu.
Khi nào cần sao lưu tay ngay lập tức
Ngoài lịch tự động, có bốn lúc nên tự bấm sao lưu: trước khi cập nhật WordPress, giao diện hoặc plugin; trước khi đổi giao diện hay sửa bố cục lớn; trước khi chuyển hosting hoặc đổi tên miền; và trước khi giao quyền quản trị cho người mới. Sau sự cố, đừng khôi phục ngay bản gần nhất nếu website bị hack: bản đó có thể đã chứa mã độc, cần chọn bản trước thời điểm bị nhiễm.
Khi nhận bàn giao website, hãy hỏi luôn sao lưu đang chạy ở đâu và giữ bao lâu, như một mục trong 12 điểm kiểm tra trước khi nhận bàn giao. Nếu không có người kỹ thuật theo dõi, gói lưu trữ và bảo trì là cách giao trọn việc sao lưu, cập nhật và khôi phục cho một bên chịu trách nhiệm.
Tóm lại
- Sao lưu đủ = cơ sở dữ liệu + toàn bộ tệp; Công cụ › Xuất chỉ là tệp nội dung, không phải bản sao lưu.
- Tần suất theo mức thay đổi: mỗi tuần cho web ít sửa, mỗi ngày cho web đăng bài hoặc nhận đơn; luôn sao lưu tay trước khi cập nhật.
- Cất ít nhất hai nơi khác máy chủ, giữ vài bản gần nhất, và mỗi quý khôi phục thử một lần.