Bạn muốn gom giá đối thủ, danh sách sản phẩm hay tin tức ngành bằng công cụ cào dữ liệu, và băn khoăn việc này có phạm luật không. Không có câu trả lời “có” hay “không” cho mọi trường hợp: cùng một công cụ, lấy giá công khai để tự so sánh khác hẳn với gom số điện thoại người dùng để gọi chào hàng. Bài này tách vấn đề thành ba câu hỏi, chỉ ra các văn bản đang hiệu lực tại Việt Nam năm 2026, và kết thúc bằng một bảng kiểm nhanh.
Đây là thông tin chung để bạn nhận ra rủi ro, không thay cho ý kiến luật sư về trường hợp cụ thể của bạn.
Ba câu hỏi quyết định: dữ liệu gì, lấy cách nào, dùng làm gì
Pháp luật Việt Nam không có điều nào cấm riêng việc “cào dữ liệu”. Thay vào đó, việc cào chạm tới các luật khác nhau tuỳ tình huống:
- Dữ liệu gì: có phải dữ liệu cá nhân, có phải nội dung có bản quyền không.
- Lấy cách nào: đọc trang công khai như người xem bình thường, hay vượt qua đăng nhập, mật khẩu, lớp chặn.
- Dùng làm gì: tự phân tích nội bộ, hay đăng lại, bán lại, dùng để liên hệ người khác.
Dữ liệu cá nhân: vùng rủi ro cao nhất
Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, đi kèm Nghị định 356/2025/NĐ-CP hướng dẫn thi hành, cũng hiệu lực từ 01/01/2026. Theo luật này, thu thập là một hoạt động xử lý dữ liệu cá nhân, nên gom tên, số điện thoại, email, ảnh của người khác bằng công cụ cũng phải tuân theo luật.
- Điều 7 liệt kê các hành vi bị nghiêm cấm, trong đó có xử lý dữ liệu cá nhân trái quy định của pháp luật, và mua, bán dữ liệu cá nhân (trừ trường hợp luật có quy định khác).
- Điều 8 đặt mức phạt tiền tối đa với tổ chức: gấp 10 lần khoản thu có được từ hành vi mua, bán dữ liệu cá nhân; 5% doanh thu năm trước liền kề với vi phạm chuyển dữ liệu ra nước ngoài; 3 tỷ đồng với các vi phạm khác. Cá nhân vi phạm chịu tối đa một nửa mức của tổ chức.
Nói gọn: thông tin cá nhân “ai cũng xem được” trên mạng không có nghĩa là bạn được gom về để dùng. Gom số điện thoại từ hội nhóm, danh bạ, trang rao vặt để gọi, nhắn chào hàng là trường hợp rủi ro rõ nhất.
Nội dung và cơ sở dữ liệu có bản quyền
Bài viết, ảnh, mô tả sản phẩm do người khác viết là tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả. Cào về để đọc, phân tích nội bộ khác với chép nguyên văn rồi đăng lên website của mình. Ngoài từng tác phẩm, Điều 22 Luật Sở hữu trí tuệ còn bảo hộ “sưu tập dữ liệu”, tức tập hợp có tính sáng tạo ở cách tuyển chọn, sắp xếp; sự bảo hộ này không bao gồm chính các tư liệu bên trong. Nghĩa là một con số giá lẻ không có chủ, nhưng chép nguyên cả bộ danh mục đã được biên soạn công phu thì có thể vướng.
Luật số 131/2025/QH15 sửa đổi Luật Sở hữu trí tuệ, hiệu lực từ 01/04/2026, bổ sung khoản 5 Điều 7: cho phép dùng văn bản, dữ liệu đã công bố hợp pháp để nghiên cứu, thử nghiệm, huấn luyện hệ thống trí tuệ nhân tạo, với điều kiện không gây phương hại bất hợp lý tới quyền của tác giả, chủ sở hữu. Quy định này mở cho việc huấn luyện AI, không phải giấy phép để chép và đăng lại nội dung.
Cách lấy: đừng vượt rào
Điều 289 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung) quy định tội xâm nhập trái phép vào mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử của người khác, trong đó có hành vi cố ý vượt qua cảnh báo, mã truy cập, tường lửa. Vì vậy, dùng tài khoản người khác, dò mật khẩu, hay cố tình lách lớp chặn để vào khu vực không công khai là ranh giới không nên chạm.
Với trang công khai, hãy đọc điều khoản sử dụng của website và tệp robots.txt (tệp chủ website dùng để nói phần nào không muốn máy tự động truy cập). Robots.txt không phải văn bản luật, nhưng là ý muốn rõ ràng của chủ website. Đừng gửi yêu cầu dồn dập làm chậm hoặc sập máy chủ của họ.
Bảng kiểm trước khi cào
| Câu hỏi | An toàn hơn | Rủi ro cao |
|---|---|---|
| Lấy dữ liệu gì? | Giá, tên sản phẩm, thông số công khai | Tên, số điện thoại, email, ảnh cá nhân |
| Lấy cách nào? | Trang công khai, tốc độ chậm như người đọc | Vượt đăng nhập, lách lớp chặn, dùng tài khoản người khác |
| Website có cấm không? | Điều khoản và robots.txt không cấm | Điều khoản cấm rõ, robots.txt chặn |
| Dùng làm gì? | Phân tích nội bộ, so sánh thị trường | Đăng lại nguyên văn, bán dữ liệu, gọi chào hàng |
| Lưu giữ ra sao? | Chỉ giữ cột cần, xoá khi xong việc | Giữ mãi, chia sẻ cho bên khác |
Muốn tự làm việc nhỏ với dữ liệu công khai, xem Cào dữ liệu bằng Google Sheets với IMPORTXML hoặc công cụ cào dữ liệu có sẵn trong trình duyệt. Nếu thuê người làm, phần trách nhiệm pháp lý cần ghi vào thoả thuận, xem bài Thuê dịch vụ web scraping: hỏi gì trước khi thuê.
Ở chiều ngược lại, nếu website của bạn đang thu thập thông tin khách qua biểu mẫu, đó cũng là xử lý dữ liệu cá nhân và cần được làm đúng. Khi cần rà lại biểu mẫu và nơi lưu thông tin khách trên website, bạn có thể liên hệ Digotech.
Tóm lại
- Cào dữ liệu hợp pháp hay không tuỳ ba câu hỏi: dữ liệu gì, lấy cách nào, dùng làm gì.
- Dữ liệu cá nhân là vùng rủi ro cao nhất theo Luật 91/2025/QH15 (hiệu lực 01/01/2026); nội dung và bộ sưu tập dữ liệu có thể được bảo hộ theo Luật Sở hữu trí tuệ.
- Không vượt đăng nhập, mật khẩu, lớp chặn; tôn trọng điều khoản và robots.txt; trường hợp quan trọng thì hỏi luật sư.