Block theme WordPress là gì, khác theme cổ điển ra sao

Khi chọn giao diện cho website WordPress, bạn sẽ gặp hai cách gọi: block theme (theme dạng khối) và theme cổ điển. Chủ website thường chỉ nhận ra khác biệt khi đi tìm chỗ sửa đầu trang và thấy menu quản trị không giống hướng dẫn trên mạng. Bài này giải thích block theme là gì, khác theme cổ điển ở những điểm chủ website thật sự gặp, và khi nào nên chọn loại nào.

Block theme là gì

Theo sổ tay làm theme của WordPress, block theme là cách làm theme hiện đại, dựng hoàn toàn bằng khối. Khối (block) là những viên gạch bạn đã quen khi soạn bài: đoạn văn, ảnh, nút, cột. Ở block theme, chính đầu trang, chân trang, khuôn trang bài viết cũng được ghép từ các khối đó.

Block theme ra mắt cùng WordPress 5.9 ngày 25/01/2022, kèm Twenty Twenty-Two là theme mặc định dạng khối đầu tiên của WordPress. Về kỹ thuật, block theme gồm các khuôn trang viết bằng khối (tệp HTML) và một tệp cài đặt chung tên theme.json, nơi khai báo bảng màu, cỡ chữ, khoảng cách cho toàn website.

Theme cổ điển hoạt động thế nào

Theme cổ điển dùng hệ khuôn trang viết bằng PHP, cách làm đã có từ những phiên bản WordPress đầu tiên và vẫn được hỗ trợ đến nay. Bạn chỉnh giao diện qua phần Tuỳ biến (Customizer), sắp xếp menu ở mục Menu, thêm khối phụ ở mục Widget. Những gì nằm ngoài các tuỳ chọn đó, như đổi bố cục đầu trang, thường phải sửa mã hoặc mua bản trả phí của theme, hoặc dùng thêm trình dựng trang như Elementor.

Khác nhau ở đâu với người quản trị

Với block theme, bạn mở Giao diện, chọn Trình chỉnh sửa (Appearance, Editor) để vào trình chỉnh sửa toàn trang. Theo tài liệu WordPress, mục này chỉ có khi đang dùng block theme, gồm các phần: thông tin nhận diện (tên, logo), Kiểu (Styles), Trang, Điều hướng, Mẫu (Patterns), Khuôn trang (Templates).

Việc cần làm	Block theme	Theme cổ điển
Sửa đầu trang, chân trang	Trình chỉnh sửa, phần Mẫu, sửa trực tiếp bằng khối	Tuỳ biến, trong giới hạn theme cho phép
Đổi màu, chữ toàn website	Kiểu (Styles), áp cho mọi trang	Tuỳ biến, mỗi theme một kiểu
Sửa menu	Khối Điều hướng trong trình chỉnh sửa	Mục Menu
Đổi bố cục trang bài viết, trang 404	Sửa khuôn trang bằng khối	Thường phải sửa mã PHP
Cần trình dựng trang ngoài?	Thường không	Hay cần khi muốn bố cục đặc biệt

Một lưu ý tài liệu WordPress nhắc rõ: đầu trang và chân trang là phần dùng chung, sửa một lần thì mọi trang dùng khuôn đó đều đổi theo. Đây là ưu điểm khi bạn muốn sửa nhanh, nhưng cũng là lý do nên xem lại vài trang khác trước khi bấm Lưu.

Ưu và nhược của block theme

• Ưu: sửa được gần như mọi phần của website mà không cần mã hay plugin trả phí; ít phụ thuộc trình dựng trang nên trang thường nhẹ hơn; đi theo hướng phát triển chính của WordPress nên được cải tiến qua mỗi phiên bản.
• Nhược: giao diện chỉnh sửa mới, người quen theme cổ điển cần thời gian làm quen; một số plugin cũ được viết cho theme cổ điển, cần kiểm tra trước khi dùng; nhiều hướng dẫn trên mạng vẫn viết theo menu Tuỳ biến cũ.

Muốn so sánh rộng hơn giữa trình soạn khối của WordPress và Elementor, xem bài Gutenberg hay Elementor: chọn trình dựng trang nào.

Khi nào nên chọn loại nào

• Làm website mới: ưu tiên block theme, trừ khi bạn cần một plugin quan trọng chỉ chạy với theme cổ điển.
• Website đang chạy ổn bằng theme cổ điển: không cần đổi gấp. Đổi theme là thay toàn bộ giao diện, nên làm cùng đợt làm mới website, có kiểm tra kỹ.
• Website dựng bằng Elementor: đầu trang, chân trang có thể vẫn do theme lo; xem các cách trong bài Tạo header, footer bằng Elementor bản miễn phí.

Với website mới, chúng tôi ưu tiên khối gốc và trình chỉnh sửa có sẵn của WordPress, phần nào cần thêm thì làm thành ô nhập để bạn tự sửa được sau bàn giao. Xem các kiểu website tại trang Thiết kế website doanh nghiệp hoặc tham khảo bố cục ở Giao diện mẫu.